Mensen praten gemakkelijker over seks dan over geld. Serieus…Nederlanders vertellen in een tijdschrift nog eerder in geuren en kleuren de tien manieren waarop ze hun partner plezieren dan hoeveel ze per maand binnen harken en wat ze daarmee doen. Een uitspraak die ik een paar maanden geleden letterlijk deed omdat het ongelooflijk moeilijk bleek mensen te vinden voor een rubriek waarin twee vrienden of familieleden spraken over hun inkomen en bestedingspatroon. In de pakweg 15 jaar dat ik journalistiek bedrijf is het nog nooit zo lastig geweest om interviewkandidaten te strikken. En dat is raar. Met seks creëer je leven (in bepaalde gevallen), maar je kunt er niet ván leven. Tenzij je prostituee wordt, maar dat is weer een andere discussie.
Geld is belangrijk, hoezeer je ook wil of gelooft dat het om andere dingen in het leven gaat. Vraag maar aan mensen die het nauwelijks hebben. Maar ja, die praten er zeker niet gemakkelijk over. En wellicht, als dit taboe van tafel werd geveegd en ook de waarde van kwaliteit wat gemakkelijker uit te drukken werd, dan zouden er niet zoveel ZZP-ers zijn die amper rond kunnen komen.
In een poll van FC ZZP, een nieuw programma op RTL 7, bleek dat 20% van de honderden ondervraagden de rekeningen niet kan betalen door hun te lage uurtarief. In een soortgelijke enquête bleek – zag ik op tv – ook dat 42% ondanks twijfel over de effectiviteit via het internet acquireert. En dat is waar het zo regelmatig fout gaat en waar veel journalisten zich kapot aan ergeren. De beste opdrachten komen via mond-tot-mondreclame, maar als het even stil blijft dan probeer je het ook anders. En hoe vaak je als professional met kennis en een échte scherpe pen ook roept dat als je voor peanuts inhuurt, je een schrijvende aap krijgt…heel veel zin lijkt het niet te hebben. Je kunt je uurtarief berekenen via allerlei calculators totdat je een ons weegt, maar je moet dat tarief dan wél krijgen. Wat je verdient, dat krijg je helaas niet altijd.
Sinds de NMA heeft besloten dat bijvoorbeeld een NVJ geen richtlijnen meer mag geven en er steeds meer mensen denken dat ‘iedereen toch wel een stukkie kan schrijven’, kunnen potentiële opdrachtgevers hun ‘dubbeltje-eerste rang-mentaliteit’ hoogtij laten vieren en ben je als professional bovendien aan het concurreren met mensen die voor de lol of ‘ernaast’ tikken en uurtarieven bieden waar een bijklussende scholier zelfs zijn bed niet meer voor uit komt. Nog even los van de freelancers die bijna gedwongen meedoen aan deze euro-veldslag om toch maar aan het werk te blijven. Je ziet de belachelijke voorbeelden van budget en honoraria op sites als freelance.nl, freelancematch.nl en (nog erger) textbroker.nl. (En helaas merk je het ook in de praktijk).
Kom op, opdrachtgever! Een slechte markt of niet…Bij de kapper betaal je toch zonder morren voor de knipbeurt en de loodgieter knijp je ook niet af. Waarom dan wel een (vaak hoogopgeleide en ervaren) tekstschrijver die je effectieve communicatie biedt waardoor jouw bedrijf of blad beter uit de verf komt? Sterker nog: jij wilt toch ook voor een normaal tarief worden ingehuurd?
Maar kennelijk is dit tegen een groot percentage dovemansoren gericht. Waarom een ‘oude koe’ als deze discussie uit de sloot halen? Nou, simpelweg omdat hij niet alleen nog steeds actueel is, maar omdat ik er ook achter kom dat sites die een tegengeluid laten horen, helaas roemloos ten onder gaan. Een paar dagen terug werd ik, samen met nog zo’n 200 anderen, benaderd door de initiatiefnemer van Copytaria. Hoe het toch kon dat zijn platform, ondanks reclame op social media, niet van de grond kwam? Meer dan een jaar geleden schreef ik mij in op deze site. En hoewel er best een en ander aan de navigatie en duidelijkheid verbeterd kan worden, stond en staat het idee me wel aan. Copytaria beschrijft hoeveel werk een specifieke klus kan kosten en aan welke uurtarieven je als opdrachtgever zou kunnen denken als je iemand inhuurt. Een zeer verkapte richtlijn, maar wel een die kwaliteit op waarde schat. En de opdrachtgever die zich daar ook op inschrijft, mag uiteindelijk zelf bepalen wat hij voor deze kwaliteit betaalt. Als hij maar liever wel binnen deze fatsoenlijke richtlijn blijft en een bedrag ophoest waardoor die 20% failliet gaande ZZP-ers eindelijk eens nieuwe sokken kunnen kopen. Doet hij dat niet, dan geeft de ingehuurde freelancer een online waarschuwing en dan komt de opdrachtgever automatisch op de ‘zwarte lijst’. Je begrijpt het al: genoeg aanmeldingen van schrijvers, maar heel erg weinig klanten. Die staan kennelijk liever op de sites waar ze zonder problemen een tientje per uur kunnen betalen (en soms nog minder).
Het is triest, want een dergelijke site geeft nu juist wél het goede voorbeeld en daar hebben we er veel meer van nodig. Seks verkoopt, maar er moet toch echt eens iets gebeuren om te voorkomen dat tekstschrijvers en journalisten zich nog langer moeten prostitueren om de rekeningen te voldoen.